Bij een omvangrijk nieuwbouwproject komt een grote stroom aan documentatie kijken. Denk aan ontwerp- en constructietekeningen, berekeningen, productspecificaties, keuringsrapporten en fotodocumentatie van de uitvoering. Wanneer er vooraf geen heldere afspraken worden gemaakt over de verzameling en het beheer van deze gegevens, ontbreken er bij de oplevering vaak belangrijke bewijsstukken.
Sinds de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) toetst een onafhankelijke kwaliteitsborger projecten die onder gevolgklasse 1 vallen. Dit omvat onder meer grondgebonden eengezinswoningen en overzichtelijke bedrijfspanden. Een woongebouw met appartementen valt hier op dit moment niet onder. Bij grotere woningbouwlocaties is de Wkb wel van toepassing als het project bestaat uit meerdere afzonderlijke grondgebonden woningen.
De kwaliteitsborger beoordeelt of er voldoende bewijs is dat het uiteindelijke bouwwerk voldoet aan de bouwtechnische regels uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Een gestructureerde voorbereiding en een overzichtelijk opgebouwd dossier vormen hiervoor de basis.
Waarom het bouwdossier direct vanaf de start aandacht vraagt
Een nieuwbouwwoning bestaat uit talloze bouwtechnische onderdelen. Onderwerpen zoals constructieve veiligheid, brandveiligheid, ventilatiecapaciteit, isolatiewaarden en energieprestaties moeten exact voldoen aan de eisen uit het Bbl. De aannemer moet tijdens het bouwproces aantoonbaar maken dat er volgens deze regels wordt gebouwd.
Sommige onderdelen zijn na afronding niet meer zichtbaar. Denk aan wapening die in het beton is gestort, isolatiemateriaal achter de gevelbekleding en aansluitingen die tijdens de afwerking worden weggewerkt. Het is daarom belangrijk om bewijsstukken zoals foto’s en keuringsrapporten direct op het juiste moment in de uitvoering vast te leggen.
Architecten en constructeurs leveren de initiële tekeningen en berekeningen aan. De aannemer verzamelt de bewijsstukken uit de uitvoering, waaronder gegevens van onderaannemers, en bouwt daarmee het dossier op. Door goed voorbereiden op de Wkb wordt vooraf duidelijk welke informatie tijdens de verschillende bouwfasen nodig is. Wanneer bewijsstukken pas aan het einde van het project worden verzameld, kunnen er hiaten ontstaan die achteraf moeilijk te herstellen zijn.
Bouwtechnische risico’s vooraf in kaart brengen
Vóór de start van de bouwwerkzaamheden stelt de kwaliteitsborger een risicobeoordeling op. Daarin worden de risico’s beschreven die ertoe kunnen leiden dat het bouwwerk niet aan de bouwtechnische regels van het Bbl voldoet. Op basis van deze beoordeling stelt de kwaliteitsborger een borgingsplan vast.
In het borgingsplan staat onder meer:
- welke bouwtechnische risico’s extra aandacht vragen;
- welke controlemaatregelen nodig zijn;
- op welke momenten de controles plaatsvinden;
- welke bewijsstukken door de aannemer moeten worden aangeleverd;
- hoe wordt beoordeeld of het ontwerp en de uitvoering aan het Bbl voldoen.
De kwaliteitsborger werkt risicogestuurd en staat dus niet voortdurend op de bouwplaats. De controles worden uitgevoerd op vooraf bepaalde en relevante momenten. Daarbij maakt de kwaliteitsborger gebruik van fysieke bouwplaats bezoeken, foto’s, tekeningen, berekeningen en verklaringen die door de aannemer worden aangeleverd. Verandert er tijdens de bouw iets aan het ontwerp of de uitvoering, dan past de kwaliteitsborger het borgingsplan daarop aan.
Duidelijke rolverdeling tijdens de uitvoering
De kwaliteitsborger controleert uitsluitend of het bouwwerk voldoet aan de bouwtechnische regels van het Bbl. Financiële risico’s, contractuele afspraken, de bouwplanning en de algemene projectvoortgang vallen niet onder zijn verantwoordelijkheid. Deze verantwoordelijkheden blijven bij de aannemer en de overige betrokken project partijen liggen.
Wel helpt een goede afstemming met de kwaliteitsborger om bouwtechnische afwijkingen tijdig te signaleren. Wanneer een onderdeel niet aantoonbaar aan het Bbl voldoet, meldt de kwaliteitsborger dit bij de betrokken partijen. Ernstige afwijkingen die het afgeven van een verklaring in de weg staan, worden eveneens gemeld bij het bevoegd gezag. Het herstellen van een uitvoeringsfout en het aanleveren van aanvullend bewijs zijn taken van de aannemer.
Van borgingsplan naar gereedmelding
Na afronding van de werkzaamheden beoordeelt de kwaliteitsborger de verzamelde documentatie. Als er gerechtvaardigd vertrouwen bestaat dat het bouwwerk aan de bouwtechnische regels voldoet, geeft de kwaliteitsborger een verklaring af.
De initiatiefnemer gebruikt deze verklaring samen met het dossier bevoegd gezag voor de formele gereedmelding bij de gemeente. In principe mag het bouwwerk twee weken na een volledige en goedgekeurde gereedmelding in gebruik worden genomen. Kan de kwaliteitsborger de verklaring niet afgeven, dan kan er geen volledige gereedmelding plaatsvinden en mag het pand niet in gebruik worden genomen.
Tijdig een kwaliteitsborger betrekken
Bij projecten met meerdere grondgebonden woningen of andere bouwwerken binnen gevolgklasse 1 is het verstandig om de kwaliteitsborger al in de ontwerpfase te betrekken. Zo kan vooraf worden vastgesteld welke bouwtechnische risico’s aanwezig zijn en welke controles en bewijsstukken nodig zijn.
Voor professionele begeleiding kun je het inschakelen van ZiN Kwaliteitsborging overwegen. ZiN Kwaliteitsborging staat officieel geregistreerd in het landelijk register en werkt met goedgekeurde instrumenten voor kwaliteitsborging, waaronder het instrument VKB. Door tijdig heldere afspraken te maken, kan het dossier gedurende de uitvoering zorgvuldig en overzichtelijk worden opgebouwd.